Tentoonstelling Het Dijkhuis nu te zien!

Stadhuisbeelden

In de beeldenzaal staan zeven zeer zeldzame zestiende eeuwse beelden, in 1517-1518 vervaardigd door de Mechelse beeldhouwer Michiel Ywijnsz. Het betreft de ‘Heren en Vrouwen van Veere’, behorende tot de huizen Van Borsele en Van Bourgondië. Vier eeuwen lang sierden zij de gevel van het stadhuis in Veere. Voor verder verval behoed, zijn zij nu te bezichtigen in Museum De Schotse Huizen.

beeldenzaal Museum De Schotse HuizenTijdens de restauratie van het stadhuis in 1932, zijn de zeven beelden wegens ernstig verval vervangen door nieuwe exemplaren, die door beeldhouwer professor L.O.(Oswald) Wenckebach (1895-1962) uit Noordwijkerhout werden gemaakt. De originele beelden werden opgeslagen in de kelder van het stadhuis, totdat in 1950 Museum De Schotse Huizen zijn deuren opende en de beelden als belangrijk cultureel erfgoed van de stad Veere een plek kregen in de huidige beeldenzaal. Daartoe werden speciale sokkels en nissen in de wanden gemaakt. 

Van het andere werk van Michiel Ywijnsz is niets of bijna niets meer overgebleven. Mede daardoor is deze beeldengroep van zeer grote kunsthistorische waarde. Vanaf circa 1400 tot het midden van de zestiende eeuw vormden stadhuisbeelden een typische versiering van de stadhuizen in Noordwest-Europa. In het huidige NedBeeldenzaal Museum De Schotse Huizen (1)erland zijn nauwelijks beelden, en zeker geen complete groep, uit de eerste helft van de zestiende eeuw bewaard gebleven. De meeste zijn negentiende-eeuwse replica’s. 

De sculpturale kwaliteit van Ywijnsz’ beelden is hoog. De weergave van de details van wapenrusting en kleding is verfijnd en de uitwerking van de gezichten individualistisch. Bovendien zijn op vijf van de zeven beelden resten van polychromie en verguldsel bewaard gebleven: het bewijs dat de beelden oorspronkelijk van kleur waren voorzien. Bijzonder is ook dat de laatste twee verbeelde personen de resultaten tijdens hun leven nog hebben kunnen aanschouwen. 

Conservering

Door de eeuwen heen zijn de beelden, vermoedelijk gehouwen uit Avesnessteen, regelmatig gerestaureerd. Reeds in 1588 is er sprake van een aanzienlijke opknapbeurt, na beschadigingen opgelopen door krijgsverrichtingen. In 2005 is één van de beelden (Wolfert van Borsele) door vijf studenten in situ onderzocht, onder leiding van een docent van de opleiding Conservatie/Restauratie (Studie Steen) van de Hogeschool van Antwerpen. De resultaten zijn verwerkt in een lijvig onderzoeksrapport, waarin ook een kunsthistorisch onderzoeksverslag is opgenomen. De conclusie was eenduidig: conservering of restauratie van de beelden is noodzakelijk om hen voor verder verval te behoeden. 

Dankzij fondsenwerving door Stichting Behoud Veerse Stadhuisbeelden is in 2012 het conserveringsproces mogelijk gemaakt. Van dit proces wordt verslag gemaakt in een boekje, dat te koop is via de museumwinkel van het museum. In het boekje zijn ook uitgebreide biografieën van de zeven heren en vrouwen van Veere opgenomen, alsmede historische achtergrondinformatie.

De zeven stadhuisbeelden

De volgende heren en vrouwen van Veere maken deel uit van de beeldengroep:

  1. Hendrik II van Borsele (1404-1474)
    heer van Veere en Zandenburg
  2. Johanna van Halewijn (1410-1467)
    echtgenote van Hendrik II van Borsele
  3. Wolfert VI van Borsele (1433-1486)
    heer van Veere en Zandenburg
  4. Charlotte van Bourbon-Montpensier (1445-1478)
    echtgenote van Wolfert VI van Borsele
  5. Filips van Bourgondië-Beveren (1450-1498)
    heer van Veere
  6. Anna van Borsele (ca. 1471-1518)
    vrouwe van Veere
  7. Adolf van Bourgondië-Beveren (1489-1540)
    heer van Veere